PORIEN VAN DE HEL
Rocherath 2016. Het is muisstil. Ik ben de enige die lawaai maakt wanneer dorre takken onder mijn voet breken. Ooit kon dit hier mijn doodvonnis betekend hebben, nu is het enkel de echo van mijn zoektocht naar het verleden. Zo’n 72 jaar na het uitbreken van het Ardennenoffensief sta ik op een steenworp van de toenmalige Westwall tussen tientallen Duitse schuttersputten en Amerikaanse fox-holes, bestrooid met een flinterdun laagje sneeuw, als spinnenrag. Broederlijk naast mekaar ademen ze een triest verhaal.
 
Op 16 december 1944 om 5u29 was het langs de Amerikaanse kant van de frontlinie vermoedelijk even stil. Eén minuut later breekt over de 120km lange frontlinie totaal onverwacht de hel los. Het Ardennenoffensief is begonnen en zal zo’n 6 weken duren. Van Monschau tot Echternach tot nét niet aan de Maas in Dinant. In totaal worden tijdens die periode één miljoen manschappen geëngageerd. Aan beide zijden vallen meer dan 80.000 verliezen. Doden, gewonden, krijgsgevangen en vermisten. Dodelijke slachtoffers vielen er niet enkel door kogels. De bittere kou was een gemeenschappelijke vijand. Het waren barre omstandigheden die niet enkel de mens teisterde, maar ook de mechaniek. Wapens vroren vast en er op urineren was vaak de enige manier het ding terug aan de praat te krijgen. Urine als levenselixir. De Duitse veteranen die Stalingrad hadden overleefd zullen een zure flashback hebben ervaren. Amerikaanse troepen die in allerijl de frontlinie kwamen verdedigen hadden geen jassen, sommigen zelf geen wapens. Het enige dat hen wat bescherming bood waren in de haast uitgegraven putten, de zogenaamde fox-holes. Een ijskoude put kon het verschil betekenen tussen leven en dood. In oorlogstijd is moeder aarde je beste vriend.
 
De Ardennen ligt nog vol met restanten van deze fox-holes. Elsenborn, Rocherath, Sankt-Vith, Bastogne, Nothum, Hotton… om maar enkele plaatsen te noemen. Eenpersoonsputten, vooruitgeschoven tweemansputten, L-vormige putten op de flanken van de stelling, mitrailleursnesten, enz… Ook gigantische kuilen die dienst deden als commandopost met daarrond een handvol slaapputten voor de officieren. Niet ver daarvandaan een geïmproviseerde ehbo post. Sommige putten lijken nu onafgewerkte graven, andere dan weer zachte bedjes van mos. Elke put heeft zijn stilzwijgend verhaal. Koude, honger, vermoeidheid, ontbering. Kuilen vol emoties.
 
Meer dan 70 jaar na datum heeft de erosie z’n werk gedaan maar toch slaagt de natuur er alsnog niet in de herinnering te wissen. Honderden putten houden hardnekkig vol. Verspreid over het slagveld als voetafdrukken van de duivel. Als poriën van de hel.
foto's en tekst : Servaas Van Belle
Back to Top